zaterdag 15 januari 2011

Hoe het begon


Ten noorden van het Noordzeekanaal en behorende tot de gemeente Velsen ligt het dorp Velsen-Noord waar ik geboren ben in huize Westerwijkstraat 2 op  2 juni 1932 als jongste en tevens laatste kind van het mannelijk geslacht.

Mijn ouders waren genaamd:
  • Vader Willem, geboren 19 mei 1895 in Leiden
  • Moeder  Maria Johanna Colijn, geboren 14 december 1899 in Hazerswoude 

Al eerder  vóór hun huwelijk van 17 januari 1923 had mijn Ma een zoon:
  • Johannes (Jan) van 22 juni 1920 (van een andere biologische vader) geboren in Leiden
·         
Na hun huwelijk zijn er twee dochters geboren:
  • Suzanna Maria van 22 mei 1923 in Leiden (de oorzaak van een gedwongen huwelijk) en
  • Willy van 21 november 1928
Ik kwam als laatste ter wereld op 6 juni 1932. In de periode tussen mijn geboorte en de leeftijd ca. 3 waarop het gezin verhuisde naar nummer 8 kan ik me niets herinneren; dat kwam pas later toen we er al een paar jaar woonden. Vanaf dat adres zijn de meeste jeugdherinneringen tot 1943, maar daarover later in dit verhaal.

Wat mij wel direct opviel als kind van 5 à 6 was dat vader volgens mijn waarneming in die tijd een enorm kippenhok had gebouwd, dat liep van links achter de achterdeur tot het eind van het erf. In dat hok altijd kippen van de meest uiteenlopende  soort zoals Barnevelders, Witte Leghoorns, zwarte mij onbekende exemplaren enz. Indien er tussen haan en kippen een broedse kip liep werd deze onmiddellijk van de anderen gescheiden want zo’n kip laat zich n.l. in haar toestand niet meer beklimmen door een haan tenzij de dood erop volgt omdat die kip constant wordt aangevallen. Vadertje haan had blijkbaar geen verstand van broedse kippen en gedroeg zich dus als een woeste verkrachter.  Dat was dan altijd een luid en gewelddadige spektakel; gevolg: een willekeurig aantal eieren onder de kip,  het geheel in een apart hok en dan maar wachten tot  die eieren uitkwamen na een aantal dagen.

Verder had Pa de beschikking over een behoorlijke schuur waarin van alles werd gedaan dat tot zijn hobby behoorde zoals o.a. het vervaardigen van z.g. kaarsenblakers ( hangende kaarsenhouders, in dit geval van roestwerend behandeld plaatstaal). Boven de kaars hing een kaarsendover. Deze hobby heeft hij volgehouden tot ver in de jaren ’60. Voorts stonden er in deze schuur de nodige fietsen ( maar toen nog niet die van mij maar daarover ook later) die hij altijd van bij elkaar verzamelde onderdelen in elkaar zette.

Het overige deel van de achtertuin was gedeeltelijk voorzien van gras waarop ’s-zomers in warme dagen een wasteil met water werd geplaatst om mij en mijn jongste zuster enige verkoeling te verschaffen. Die wasteil had nog een hoofdfunctie. Elke zaterdag in de keuken werd de teil gevuld met warm water om mijn jongste zuster in te baden. Zodra die “schoon”was ging ik in de “tobbe” en natuurlijk in hetzelfde water, indien nodig bijgevuld met heet water.

Wie zei er iets van hygiëne!!??

Achter het eigenlijke erf liep een soort voetpad langs de woningen vanaf nummer 2 tot nummer 10. Verdere doorgang vanaf nummer 10 was geblokkeerd. Vanaf 10 t/m 14 bereikte men de erven van de andere zijde. Vond ik altijd een vreemde situatie. Voorts was er achter ons eigenlijke erf en achter het genoemde voetpad een klein stukje land waarop mijn vader in hoofdzaak groente teelde en een enkele vrucht. Wiens eigendom dat was is mij nooit verteld maar gezien de normen uit die tijd zal het wel bij de huur van het huis inbegrepen zijn geweest of anders heeft mijn vader het erbij gehuurd. Zo was hij ook wel.

Het grootse deel van die groentesoorten bestond uit diverse soorten kool . Om nu een goed product te kunnen oogsten moest hij zorgen dat de koolwitjes  bij de planten vandaan gehouden werden. Aangezien Pa niet beschikte over middelen om insecten te bestrijden moesten de nakomelingen van deze vlinder, de rupsen, zo vroeg mogelijk gevangen worden en gedood. Die taak had hij toebedeeld aan mij en ik kreeg meestal assistentie van een buurmeisje van dezelfde leeftijd, een dochter van de familie Luijt van nr. 10.

Uitgerust met een emmer water gingen wij tweeën  alsvolgt aan het werk. Eerst werden de rupsen van de koolplanten gehaald, vervolgens met een scherpe glasscherf in twee helften gesneden op een oude plank en de twee helften daarna in de genoemde emmer met water gedeponeerd omdat we niet helemaal zeker waren van hun overlijden in hun natuurlijke status in het water want……. “Misschien konden ze wel zwemmen”.
 Een gruwel want dat was niets meer of minder dan dierenmishandeling al waren het dan ook maar schadelijke rupsen. Maar ja, weet je veel op die leeftijd en van een dierenbescherming had je nog nooit gehoord. Voorts gebruikten wij dat water dan weer om er een stukje eetbaar fruit in te wassen.
We vonden het best smaken en hadden nergens last van.

Wist je veel van hygiëne ???!!!

Het huis had wel een grappige indeling. Via de voordeur kwam je in een halletje waarin het toilet en een kast onder de trap. Links de deur naar de woonkamer en daarin schuin rechts achterin een tweede kamer en door de familie gebruikt als eetkamer. De woonkamer had links achterin een zeer brede schuifdeur naar de keuken. Boven en grenzend aan de trap een flinke overloop (waar ik sliep) en verder een ouderslaapkamer aan de voorkant en een slaapkamer voor mijn 2 zusters aan de achterkant. Waar mijn broer toen sliep weet ik echt niet meer en ik kan me er ook helemaal niets bij denken.